Lera Auerbach
De Russisch-Amerikaanse componiste Lera Auerbach (°1973) is een creatieve alleseter. Naast haar programmatische muziek maakt zij gedichten, bronzen beelden en audiovisuele installaties. Haar toonspraak is dwingend en intens. Zij heeft de typerende zwaarmoedigheid van de Russische School, maar toont ook het zelfbewuste enthousiasme dat ze later in New York heeft meegekregen.
De CD bevat drie premièreopnamen: Piano Trio No. 3 en 4 plus het titelstuk Milking Darkness voor piano. Piano Trio No. 4 (2017) begint met de traditionele requiemtoonsoort D-klein waar cello, viool en piano de lage registers inzetten. Een extra schep droefenis komt van een peilloos dalende glissando van de cello, waarna de viool en de piano met tinkelingen trachten het onvermijdelijke uit te stellen. Totdat de muziek zich overgeeft en de dood op kousevoeten intreedt. Het titelstuk Milking Darkness vertelt over het ontstaan van de kosmos. Maar hier wordt de duisternis benaderd vanuit het licht van sterrenwolken, vallende kometen, ontploffingen van hemellichamen – kortom geen duisternis zonder licht. Pianiste Vera Kooper voelt zich hoorbaar thuis in alle extremen van deze compositie. De CD eindigt met Piano Trio No. 3. Opvallend is het begin van het tweede deel, waar een clusterakkoord de tijd krijgt om helemaal op te lossen voordat pizzicati en elliptische glissandi van de viool de leiding overnemen. Een kosmische interpretatie van muzikaliteit. Knap werk.
Milking Darkness
Delta Piano Trio
CC72963 69:47
Deze recensie is eerder verschenen in Luister nr. 776,
Henrik Ødegaard
Het dna van de Noorse componist Henrik Ødegaard (°1955) bestaat uit twee hoofdbestanddelen, Gregoriaans repertoire en Noorse volksmuziek. Gevoegd bij zijn loopbaan als organist en koorleider leidt deze combinatie tot kraaknette religieuze muziek, maar met een twist. De keuze voor perfectie neigt in de eerste vier stukken naar over-productie. Pas in de conductus Pater Noster gaan de stemmen een beetje schuren en voelt de luisteraar de Renaissance naderen. De cyclus Meditations over St. Mary Magdalenae’s feast in Nidaros is een mengvorm trussen de Gregoriaanse basis en de toevoegingen van de componist, een hedendaagse vorm van co-creatie. Maria Magdalena werd in het middeleeuwse Scandinavië vereerd en er zijn aanwijzingen dat aan haar opgedragen antifonen in de kathedraal van Nidaros (nu Trondheim) werden gezongen. Het tweede deel van de cyclus, Psalm 62, is een responsorium waarin de voorzang verrassend genoeg gezongen wordt door vrouwen en het antwoord door mannen. Het antifoon Canticorum Trium Puerorum is Gregoriaans maar met een melodische bovenstem, waardoor enerzijds de vroege polyfonie de kop opsteekt maar anderzijds het vermoeden van improvisatie overeind blijft. Æterne Deus Omnium is een korte maar hemels gezongen hymne over de goddelijke alomtegenwoordigheid, waarbij de opnametechniek gelukkig ruimte biedt aan de sonore kwaliteit van de St. Nicholas Dome Church in het Estse Haapsalu, waar de opnamen plaatsvonden.
HENRIK ØDEGAARD
Vox Clamantis
Jaan-Eik Tulve, dirigent
ECM New Series 2767 – 62’46”
De recensie is eerder verschenen in Luister nr. 775.
Airat Ichmouratov
Wie naar Piano Concerto Op. 40 van de Canadees-Russische componist Airat Ichmouratov (°1973) luistert hoort meteen dat hier een voorbeeldige student van de Russische klassieke school aan het werk is. Zijn laat-romantische toonspraak is opgebouwd uit slepende motieven van Rachmaninov, gemengd met lyriek van Tsjaikovski en gezelligheid van Prokovjef. Pas wanneer aan het einde van het eerste deel een energieke swing enkele rake klappen uitdeelt lijkt de componist zelf aan het woord te komen,. Het grave tweede deel begint met een verleidelijk trio van harp, fluit en fagot maar gaat over in crescendo van tutti en eindigt verrassend in een tweegesprek van piano en piccolo. Het derde deel completeert de veelheid van stijlen in een serie Amerikaanse jazzy motieven. Opmerkelijk is dat pianist Philippe Sylvestre de piano-arrangementen heeft geschreven. Reden: de componist is (kletzmer)klarinettist.
Ook de vioolpartijen in het Concerto voor altviool No. 1 zijn gearreangeerd door de soliste. Na het toegankelijke eerste deel, waar de luisteraar vanzelf gaat meeneuriën, volgt een recitativo, wonderschoon van eenvoud. Het strijkorkest leidt de muziek naar een dialoog tussen trombone en pizzicato op de altviool, waarna de klokken het eindspel begeleiden. Zelfs de pauken ondersteunen de melodielijnen. Een korte serie volksdansen maakt het feestje compleet.
AIRAT ICHMOURATOV
Piano Concerto Op. 40 – Concerto No. 1 voor altviool en orkest
Jean Philippe Sylvestre (piano), Elvira Misbakhova (altviool), London Symphony Orchestra
CHSA 5281 – SA-CD 75’53’’
Deze recensie is eerder verschenen in Luister nr. 774.
Philippe Hersant – Benoît Menut
Het Parijse trio Karénine is vooral bekend om zijn pakkende interpretaties van Schumann, Liszt en Schönberg. Maar nu verrast het ensemble, aangevuld met het Orchestre Royal de Chambre de Wallonie, met hedendaags werk van eigen bodem. De opening Chant de l’Isolé van Philippe Hersant (°1948) geeft een adequaat overzicht van wat gaat komen. Impressionistische lijnen van de strijkers, vertrouwenwekkende ondersteuning van de piano en mysterieus klokkenspel worden zorgvuldig verpakt in korte cellen. Pianiste Paloma Kouider valt op met haar afgemeten, haast kale aanslag. Ook van Hersant zijn acht Fantaisies te horen, variërend van subtiel verweven strijkmotieven tot opwekkende marsmuziek. Maar zij klinken emotioneel wat overbelast en minder luchtig dan de traditionele fantasio. Trio Karénine doet zijn reputatie alle eer aan in Depuis le rivage van Benoit Menut (°1977) waarin trillende strijkers en de rotsvaste piano het thema ontwikkelen van een onheilspellend begin tot een feestelijk einde. Vooral in dit stuk laat het trio zien dat het in staat is flitsende kleuren te mengen met kabbelende motiefjes, waarbij het lijkt of er delen worden geïmproviseerd. Daardoor krijgt het geheel een natuurlijke lyriek mee, zoals bijvoorbeeld in de passage waarin piano en klokkenspel een heus duet aangaan. De klokken citeren de Big Ben, waardoor de luisteraar weet dat uiteindelijk alles goed komt.
HERSANT – MENUT
Chant d’Isolé – Fantaisies – Les Allées sombres – Depuis le Rivage
Trio Karénine
MIR684 – DDD 61’
Deze recensie is eerder verschenen in Luister nr. 774.