Door Wynold Verweij
Daan Janssens
Met de titel van zijn CD (…à suivre…) geeft componist Daan Janssens (°1983) exact aan waar het hem om gaat: elke toon heeft een oorsprong en een doel. En daarom verdient elke toon chirurgische precisie. Hij heeft zich dan ook omringd met musici die nuances tot op de vierkante millimeter kunnen overbrengen, zoals de pianisten Jan Michiels en Daan Vandewalle, maar ook mezzo Els Mondelaers en cellist Stijn Saveniers. En met zijn keuze van de instrumentale ensembles heeft hij zekerheid dat de klankrijkdom van zijn toonspraak volledig tot zijn recht komt.
Solist Jan Michiels laat in het pianoconcerto (…à suivre…) horen waarom hij ook wel “Mr. Slow Hands” wordt genoemd. Ondanks een bombastische opening temidden van de rukwinden van de koperblazers weet hij zijn plaats terug te vinden als Europees kampioen van zijdezachte melodielijnen. Zijn terloopse uitbarstingen dienen kennelijk maar een doel: de daaropvolgende pianissimo’s van hun verleidelijkste kant tonen. Nocturne voor la-klarinet, cello en piano klinkt als een nacht in de tropen, beklemmend en nerveus. Bij Janssens is een nacht blijkbaar een ander soort dag. Het stuk vormt een natuurlijke prélude van (…sans rien dire…) voor cello, vijf instrumenten en elektronica. Het is met 20 minuten het langste werk, ruimtelijk opgebouwd waarbij de cello eerst elektronisch wordt vervormd om daarna zonder scrupules door de elektronica te worden geabsorbeerd. Het is een uitgekiende en fascinerende verschuiving van de klankwereld. En het is duidelijk dat de Duitse elektropionier Karlheinz Stockhausen nog niet is vergeten. Het laatste stuk is getiteld (…) en wordt gezongen door Els Mondelaers. De keuze van die titel als afsluiter is hopelijk bedoeld als belofte voor de toekomst.
JANSSENS
(…à suivre…)
I SOLISTI, Jan Michiels (piano), Symfonieorkest Vlaanderen, bODEM, HERMESensemble, Stijn Saveniers (cello), Daan Vandewalle (piano), SPECTRA, Els Mondelaers (mezzo)
KTC1803 2u06’ (2 CD’s)
Deze recensie is eerder verschenen in Luister No. 777
Arvo Pärt
Met zijn jongste CD Tractus laat Arvo Pärt (°1935) nog eens horen hoezeer hij de muzikale personificatie is van “minder is meer”. De openingstrack Littlemore Tractus is een gebed voor steun en vrede aan het einde van een drukke dag – of misschien wel aan het einde van het leven zelf. Onbevooroordeelde bescheidenheid zet de toon voor een album met troostende muziek. Minder is meer blijkt ook nog eens uit de herwerking van zijn zevendelige cyclus Greater Antiphons waarin het traditionele symfonieorkest heeft plaatsgemaakt voor een kamerbezetting. L’ Abbé Agathon, voor sopraan en strijkorkest, vertelt het verhaal van de abt Agathon uit de 4e eeuw, die een engel vermomd als melaatse op zijn rug de stad in draagt. Sopraan Maria Listra toont haar dramatische talent bij de zin “Want de melaatse was een engel van de Heer, gekomen om hem te testen.” In de meeste stukken gebruikt Pärt zijn bekende tintinnabuli-stijl waarbij hij eigen regels toepast op de wijze waarop harmonische ontwikkeling zich verhoudt tot de melodie. Een uitzondering hierop is de laatste track Vater unser voor koor, strijkorkest en piano, waarin een sterk vereenvoudigde compositiestijl de zeggingskracht van dit gebed hoorbaar versterkt. Pärt, religieus en introvert, toont met deze meditatieve CD zijn diepe respect voor elke noot.
PÄRT
Tractus
Estonian Philharmonic Chamber Choir
Talinn Chamber Orchestra
Tõnu Kaljuste, dirigent
ECM New Series 2800 65’
Deze recensie is eerder verschenen in Luister No. 777
Thomas Larcher
Toen de Oostenrijkse componist Thomas Larcher (°1963) aan Awoiska van der Molen vroeg om een zwart-wit fotoboek te wijden aan het gebergte in het Zillertal kon hij vermoeden dat de foto’s de aandacht van zijn muziek zou kunnen wegtrekken. Haar fotografie werd zijn uitgangspunt voor de cyclus The Living Mountain (tekst: Nan Shepherd) voor sopraan en ensemble. Zijn nieuwe CD bestaat daarnaast uit een vocale solozetting van een tekst van W. G. Sebald en een celloconcerto. De monochrome landschappen van Van der Molen zijn vermengd met schetsen en gedachten van Larcher. Zowel de kijker als de luisteraar krijgt na de eerste indrukken geleidelijk toegang tot de identiteit van het landschap. Daardoor presenteren de bergen zich steeds weer op een nieuwe manier, zoals in het vijfde deel van The Living Mountain waarin een accordeon dromerigheid en melancholie met elkaar vermenget. Het portfolio van Larcher rust op twee pijlers: bergen en verlangen. Zijn toonspraak meandert tussen modale harmonische centra en klankexperimenten, motorische ritmes en lyrische romantiek.
Larchers jongste CD is mystiek tot op het bot en ruikt soms goedkoop, maar er zijn regelmatig flitsen van stralende schoonheid, hoewel je je kan afvragen wie eigenlijk aan ’t woord is: musicus Larcher of fotograaf Van der Molen.
LARCHER
The Living Mountain
Sarah Aristidou – sopraan
Alisa Weilerstein – cello
André Schuen – bariton
Münchener Kammerorchester o.l.v. Clemens Schuldt
ECM New Series 2723 53’30”
Deze recensie is eerder verschenen in Luister No. 777